موقعیت : مجموعه غارهای همه لون در فاصله ۶۰ کیلومتری شمال شرق تهران واقع شده اند . اگر از شهر میگون حدود ۴ کیلومتر به سمت دیزین پیش برویم بعد از عبور از تخته سنگهایی که بصورت سقف بر روی جاده پیش آمده اند ، در سمت چپ به کافه ای به همین نام (همه لون) میرسیم که از دیواره های سنگی پشت کافه که فنس کشی شده ، در زمستان به عنوان مدرسه یخ نوردی استفاده میشود . با عبور از روی پل فلزی که بر روی رودخانه بسته شده و گذر از کنار کافه وارد دره همه لون میشویم . در ژرفای دره همه لون رودخانه همه لون جریان دارد که آب کوه آهنگران را به رودخانه شمشک که از شاخه های اصلی جاجرود است میبرد .  بعد از گذشت حدود ۲۰ دقیقه در کناره راست رودخانه ، به دهانه ورودی غار همه لون کوچک میرسیم . شایان ذکر است در این پیاده روی با حفره های بزرگ و کوچکی در سینه کوه مواجه میشویم که شاید نتوان اسم غار را روی آنها گذاشت . چرا که با ورود به آنها نهایتا بتوانیم ۱۰ متر پیش برویم و به انتهای آن میرسیم . اگر این سوراخها را در دل کوه به عنوان غار بشناسیم ، ۳غار در میان تمامی این غارها سرشناس ترند . شاید علت نام گذاری این غارها به این نام وجود غارها و دخمه های ذکر شده است که در قدیم به عنوان سکونتگاه انسانها استفاده میشده و به همه جا لانه مشهور بوده که در اثر مرور زمان به همه لون تغییر نام داده .
     دهانه ورودی غار همه لون کوچک حدود ۱۰ متر بالاتر از کف رودخانه قرار گرفته که دهانه ورودی آن را نبشی کشی کرده اند . ظاهرا قرار است برای ورودی غار دربی درست شود تا از این طریق درامدی حاصل گردد. دهانه ورودی غار ۵/۲ متر ارتفاع و ۳متر عرض دارد . بعد از ورود به غار وارد تالاری میشویم به ابعاد تقریبی ۸*۱۳ و بلندای ۵/۲ متر. بعد از گذر حدود ۸متر و سرازیر شدن به سمت پایین به قسمتی میرسیم که سنگها از سقف فرو ریخته و حالتی مثل مسیر رفت و برگشت ایجاد کرده . در این قسمت باید به صورت خمیده عبور کرد و بعد از یک پیچ کوچک به سمت چپ به سراشیبی ای در سمت راست میرسیم که طول آن حدود ۱۰ متر است و به انتهای غار میرسد . تقریبا در تمام طول غار میتوانیم از دیدن پرنده زیبای غار (خفاش) لذت ویاعذاب!! ببریم . در تمامی مسیر غار پدیده غار سازی مشاهده نخواهید کرد . زیرا که مجموعه غارهای همه لون جزو غارهای بسیار جوان محسوب میشوند . فقط در غار همه لون بزرگ در بعضی نقاط میتوانید استالاکتیت (چکنده) های بسیار کوچکی در اندازه نهایتا ۳ سانتی متر مشاهده کنید که به شکل سوزنی ، زیبایی وصف ناشدنیی به غار داده .
     با خروج از غار همه لون کوچک به دست چپ میپیچیم و از سینه کش کوه که مسیر پاکوب دارد بالا میرویم . بعد از رسیدن به روی یال جاده به سمت چپ تمایل پیدا میکند و بعد از عبور از یک دره و دوباره ارتفاع گرفتن – که البته کار سختی نیست و به راحتی میتوان از آن عبور کرد – به ۳ تخته سنگ بزرگ که به صورت عمودی قرار گرفته اند میرسیم که دهانه ورودی غار همه لون بزرگ در بین این سنگها واقع شده . در طول مسیر بین دو غار درختچه های زرشک و بوته های گلپر مسیر را زیبا و دل انگیز کرده .
     دهانه ورودی غار همه لون بزرگ به صورت تقریبی یک مربع ۲*۲ بوده و دور آن نیز برای کار گذاشتن درب نبشی کشی شده . طول غار حدود ۱۱۰ متر میباشد . بعد از ورود به غار و گذر حدود ۵متر به تخته سنگهای عظیمی که از سقف فرو افتاده بر میخوریم . در این قسمت از غار باید از سرو صدای اضافی پرهیز کرد  چرا که سنگهای سقف ترکهای عمیقی دارند که در آستانه گسیخته شدن هستند . از میان تخته سنگها راهی خود نمایی میکند که شما را به دل کوه میبرد . بعد از عبور از تخته سنگها به دهلیزی میرسیم که باید به صورت خمیده از آن عبور کرد . کمی جلوترفضا بیشتر باز شده و در سمت راست در زیر سنگها اگر دراز بکشید میتوانید چکیده های بسیار جوان را که به رنگ سفید شیری است و نشان از کربنات کلسیم خالص است مشاهده کنید .کمی جلوتر دیگر نمیتوان خمیده گذر کرد و باید روی پاهای خود تقریبا نشسته تا بتوانی از میان سنگها عبور کنی . در انتهای این قسمت به سوراخ کوچکی میرسیم که یک فرد لاغر اندام به صورت خزیده میتواند وارد آن شود . البته بعد از گذر حدود ۱ متر این سوراخ نیز مسدود میشود . متاسفانه تعدادی توریست در این قسمت آتش روشن کرده و باعث سیاه شدن دیواره غار و همچنین از بین رفتن زیبایی استالاکتیت های تازه متولد شده ، شده اند .در سمت چپ با ادامه دادن مسیر باز هم به صورت خمیده به تخته سنگهای ابتدایی غار میرسیم .
     تقریبا در تمامی طول دو غار ذکر شده چاله های عمیقی دیده میشود که حاصل حفاری های غیر مجاز افراد سود جو میباشد که تعدادی از این چاله ها از دید مخفی است و احتمال سقوط در آنها زیاد است .
     بعد از بیرون آمدن ازغار، سراشیبی زیر غار را که منتهی به جاده مالرو در کنار سمت راست رودخانه میشود را پیش میگیریم . با رسیدن به جاده و پیمودن چند متر در سمت راست سوراخ کوچکی دیده میشود که شاید تصور اینکه این سوراخ غار کوچکی باشد مشکل بنظر بیاید . دهانه غار به ارتفاع تقریبا ۵۰ سانتیمترو عرض ۷۰ سانتیمتر است که باید بصورت خزیده وارد غار شد . در همان چند سانتیمتری ابتدایی مسیرتخته سنگی از زمین بیرون آمده که کار را برای افراد چاق غیر ممکن و از ورودشان جلوگیری میکند . بعد از خزیدن حدود ۳ متر ناگهان این دالان به سمت بالا کشیده میشود . شاید این قسمت سخت ترین جای مسیر باشد . باید به آرامی خود را بالا بکشید تا به ستون مهره ها فشار وارد نشود . درست در انتهای مسیر و با تمام شدن خزیدن چاله نسبتا بزرگی کنده شده که این هم جزو حفاری های غیر مجاز میباشد . با عبور از چاله باید به صورت خمیده از دالان باریکی به طول تقریبی ۷متر عبور کنید تا به تالار اول غار برسیم . ابعاد این تالار تقریبا ۵*۵ میباشد . صدای آب در این قسمت به خوبی شنیده میشود که شعبه ای از رودخانه است که به داخل غار راه پیدا کرده و در زیر تخته سنگها از دید مخفی میشود . بعد از عبور از این تالار به تالار دوم میرسیم که کمی کوچکتر است و شیب ملایمی به سمت بالا دارد . در بین دو تالار گلهایی که از بدنه غار نزدیک سقف درست مثل تشکیلات آهکی بوجود آمده زیبایی خاصی به این قسمت داده . در انتها ، مسیر  به ۲ دالان تقسیم میشود که هر کدام با پیمایش چند متر مسدود میشوند . در انتهای دالان سمت راست نور خورشید از درز سنگها دیده میشود و سقف آن بسیار سست و ریزشی است و امکان سقوط آن توسط سروصدا میرود . این قسمت از غار دقیقا کنار رودخانه و در پشت تخته سنگهای سمت راست سر در می آورد . در این غار نیز میتوان خفاشهایی که از سقف آویزان هستند را دید ولی تعدادشان بسیار محدود است . طول غار از ابتدای آن حدود ۶۳ متر میباشد .
      کف هر سه غار گلی و کاملا لغزنده است .  غار ها فاقد هرگونه روشنایی بوده و باید به همراه خود چراغ داخل غار برد . این غار ها علاوه بر ارزش باستان شناسی دارای ارزشهای ویژه ای برای مطالعات زمین شناسی نیز هستند. 
                                                                                           گرد آورنده
                                                                                           پوریا نوری
                                                                                 گروه کوهنوردی چکاد رشت

 غار
       غار حفره ای است نسبتا بزرگ بر روی زمین یا در زیر آن مخصوصا اگر طبیعی باشد ، و در زمین دهانه یا مدخلی دارد .
     غارها به دو دسته طبیعی ومصنوعی طبقه بندی میشوند
  غارهای طبیعی
      غارهای طبیعی در اثر عوامل مختلفی چون نفوذ آب در طبقات آهکی ، وجود زمین لرزه یا چین خوردگی، اثر آبشارها و امواج دریا، وجود آتشفشان یا گدازه های حاصل از آن و انواع غارهای یخی به وجود میایند .
     اکثر غارهای طبیعی آهکی هستند وتعداد معدودی هم در سنگهای گرانیتی و آتشفشانی ویا سنگهای شنی بوجود آمده اند .
     منشا سنگهای آهکی به طور عمده کربنات کلسیم میباشد . پیدایش سنگهای آهکی احتمالا از دوره پرکامبرین(۵۵۴ ملیون سال قبل) میباشد .
  دوره های زمین شناسی
     دوره های زمین شناسی  چهار دسته بوده که هر کدام به دسته های مختلف تقسیم بندی میشوند . ۴دسته اصلی عبارتند از پر کامبرین(۵۵۴ملیون سال قبل به بالا) ، پالازوییک (از۵۵۴ ملیون سال تا ۲۴۸ ملیون سال قبل) ، مزوزوییک (از ۲۴۸ ملیون سال تا ۶۵ ملیون سال قبل) و سنوزوییک (از ۶۵ ملیون سال قبل تا زمان حال) .
     دوره پالازوییک به ۷ فسمت ،دوره مزوزوییک به ۲ قسمت و دوره سنوزوییک به دو قسمت  تقسیم بندی میشود که در زیر به اسامی آنها اشاره میشود (اعداد بر حسب ملیون سال میباشد) :
     ۵۵۴ – ۵۰۴ کامبرین
     ۵۰۴ – ۴۴۰ اوردوسین
     ۴۴۰ – ۴۱۰ سیلورین
     ۴۱۰ – ۳۶۰ دوونین
     ۳۶۰ -۳۲۵ می سی سی پین
     ۳۲۵ – ۲۸۶ پن سیلونین
     ۲۸۶ – ۲۴۸ پرمین
       ۲۴۸ – ۱۴۵ تریاس و ژوراسیک
     ۱۴۵ – ۶۵ کرتاسه
      ۶۵ – ۸/۱ ترتیاری
     ۸/۱ – ۰ کواترتیاری
       هنگام عبور آب از روی سنگهای آهکی مقداری از آهک روی سنگها در اثر فعل و انفعالات شیمیایی که ذکر آن در این مجال نمیگنجد، در آب حل شده و در لایه های زمین نفوذ میکند . حال اگر این محلول به داخل غاری جاری شود یا در لایه های سنگهای آهکی نفوذ کند با فضایی که دارای دی اکسید کربن کمتری است مواجه میشود. در این صورت آب مدت بیشتری نمیتواند تمامی کربنات کلسیم را در خود حل نماید . لذا رسوب یا ته نشین نازکی از آهک ، در سقف یادیواره غار به صورت آهک کریستالیزه آویخته از سقف باقی میماند .
      این تشکیلات آهکی که به طور عمودی از سقف به پایین آویزان شده اند را استلاکتیت یا چکنده مینامند .     ته نشین های آهکی به وجود آمده از چکه های آب از سقف به سمت پایین ، در کف غار رو به بالا میروند  که آنها رااستالاکمیت یا چکیده مینامند .
چکیده ها و چکنده ها به شکلهای مختلف رشد میکنند که میتوان به پرده ای ،سوزنی ، گل کلمی ، نخودی و فندوقی ، اسفنجی و نقل بادامی اشاره کرد .
     رشد آنها بسیار کند بوده و به نظر بعضی زمین شناسان رشد آنها در هر قرن برابر ۵/۲ سانتیمتر مکعب است . گاهی این دو تشکیلات در طول قرون متمادی بهم رسیده وتشکیل ستونی را میدهند که از سقف به زمین میرسد .
     زمانی که آب وارد زمین میشود ممکن است در حین حل کردن آهک به رگه هایی از فلزات و مواد معدنی دیگر برخورد کند ، در نتیجه مقداری از آنها را حل کرده و با خود به فضای داخل غار میبرد که در زمان شکل گرفتن تشکیلات آهکی این مواد در رنگ تشکیلات اثر میگذارد .
     رنگ سفید شیری که در مواقعی به زردی میزند رنگ خالص تشکیلات آهکی است و دیگر رنگها در نتیجه املاح موجود در کربنات کلسیم است . گاهی نیز تشکیلات آهکی به رنگهای مختلف دیده میشود که این امر وجود چند نوع ماده مختلف را درون لایه های زمین نشان میدهد .
    
     سیاه——- آهن          سبز ——- مس          قرمز——- هماتیت          نارنجی ——- جیوه
      غار رودافشان (جاده فیروز کوه)،علیصدر(همدان) و کتله خور (زنجان) از جمله غارهایی است که تشکیلات آهکی در آنها به وفور یافت میشود .
     وزش باد در غار باعث تغییر شکل تشکیلات آهکی میشود به طوری که استالاکتیت ها در گوشه هایی ، به جای رشد مستقیم به پایین ، حالت برجسته پیدا میکنند .
     غارها هواکشهای مخفی بیشماری دارند که هوای خارج به شدت از آنها داخل غار میشود . بدین سبب هوای داخل غار خنک وگاهی بسیار سرد است . همین امر باعث میشود که گاهی آبهای درون غار یخ بزند و به اشکال بسیار زیبای قندیل درایند . یخ بستن آبها در غارها ممولا از اوایل فصل بهار تا اواخر آن ادامه دارد . بهترین وقت برای دیدن قندیلهای یخی اردیبهشت ماه است که بیشترین تعداد و مقدار آنها را میتوان دید . غار یخ مراد در گچسر جاده چالوس و غار یخ در زیر قله دنا از جمله غارهای یخی بسیار زیبا ، در ایران ماست .
    
غارهای مصنوعی
       به این غارها غارهای دست کن نیز میگویند که تعداد آنها در ایران زیاد بوده و میتوان علت حفر آنها را به چند دسته تقسیم کرد :
۱-     برای اسکان و زندگی مانند مجموعه غارهای دست کن در میمند شهربابک .
۲-     برای دفاع که معمولا در مناطق مختلف کوهستانی یا زیر زمینی حفر میشدند .
۳-     برای برگذاری مراسم و آیینهای مذهبی .
۴-     غارهایی که در اثر استخراج یک معدن بوجود آمده اند .
     از میان غارهای مصنوعی ایران میتوان به غار پل مون در استان مازندران بین دو روستای پلور و گزنک ، غار نیاسرمعروف به غار سوراخ رئیس در نیاسر کاشان ، غار قلعه جوق در روستای قلعه جوق در   ۱۲۵ کیلومتری همدان و غار آبزا نزدیک روستای چشمه سهراب کرمانشاه  اشاره کرد .
     
    
        ایران جاوید ما مملو از غارهای زیباست که بازدید از آنها جزو خاطرات بیاد ماندنی برای هر کداممان بشمار میرود . در اینجا قصد دارم اطلاعاتی هر چند کم در باره غار رود افشان تقدیم کنم .
غار رودافشان
غار رودافشان در روستایی به همین نام در حدود ۱۰۳ کیلومتری تهران  و۴۰کیلومتر مانده به شهرستان فیروزکوه واقع شده . اگر از تهران به سمت شهرستان فیروزکوه حرکت کنیم بعد از گذشت حدود ۲ساعت به روستایی که تقریبا بر جاده واقع شده میرسیم که سید آباد نام دارد . سمت راست جاده ای فرعی ، که حدود ۲۰۰متر بعد از پل عابر پیاده که روی جاده فیروزکوه واقع شده ، قرار دارد. بعد از گذر حدود ۱۰ کیلومتر و گذشتن از یک دوراهی که راه سمت چپ آن خاکی است و وارد آن نخواهیم شد به دو راهی دوم میرسیم که باید به سمت چپ برویم . این جاده تا خود روستا آسفالت شده . بعد از ۱۰ کیلومتر به روستای رودافشان میرسیم . در انتهای روستا پاکینگی برای بازدید کنندگان از غار مهیا شده . با اینکه دهانه غار سومین دهانه بزرگ غارهای ایران بعد از غار ایوب در شهر بابک و غار اسپهبد خورشید در دوآب سوادکوه میباشد ، ولی باز هم از پاکینگ روستا نمیتوانی آنرا ببینی . بعد از گذر از روی پل رودخانه دلیچای و بالا رفتن ۲۰دقیقه ای از سینه کش کوه میتوان دهانه غار را که در یک سراشیبی است ، مشاهده کرد . مثل این است که کوه دهان گشوده و قصد بلعیدنت را دارد . وقتی به نزدیکی دهانه برسیم خوف ورود به این دهان عظیم، پشتت را میلرزاند . دهانه غار به شکل یک نیم بیضی است با طول ۴۵متر و ارتفاع ۱۲ متر و همانطور که قبلا هم ذکر شد سومین دهانه بزرگ غارهای ایران است . ورود به غار مستلزم دارا بودن وسایل روشنایی است . ولی در بازدید آخرمان از این غار که در تاریخ اول شهریور ماه ۸۶ صورت گرفت فیوزهای برق داخل غار تعمیر شده بودو پرژکتورهای داخل غارمسیر را روشن کرده بودند . ولی پیشنهاد میشود برای بازدید از غار چراغ اضطراری به همراه داشته باشید . غار رودافشان دارای بزرگترین تالار در میان غارهای ایران به ابعاد ۲۵*۸۰*۱۰۰ میباشد .
     رودخانه دلیچای که در کف دره جریان دارد ، از آب دریاچه های تار و هویر که حاصل ذوب شدن یخچالهای قره داغ در شمال سلسله جبال البرز ، تغذیه میشود و خود شعبه ای از رودخانه حبله رود است . به نظر بعضی زمین شناسان در سالیان دور آب این رودخانه تا نزدیکی دهانه غار بالا بوده و احتمالا شعبه ای از رودخانه از داخل غار میگذشته و باعث افزایش حجم داخل غار شده . حدود ۳۵۰۰۰ سال قبل  در اثر زمین لرزه ای که حاصل فعالیت آتشفشان قله دماوند بوده دهانه فعلی  شکاف برداشته وغار نمایان شده است .علت نام گذاری این غار به رودافشان ظاهرا بر این بوده که رود دلیچای یا دیوانه رود به علت پرآبی و شدت جریان بالا رود افسار گسیخته ای بوده و به رود افسار معروف گشته بود که در اثر مرور زمان به رودافشان تقییر نام داده و نام غار و روستا نیز گشته  .
     هنگام ورود به غار با فضای باز بسیار بزرگی روبرو میشویم  . سمت راست این تالار بسته است و در اطراف آن میتوان فعالیتهای غارسازی کمی را مشاهده کرد .همچنین سنگچینهایی دیده میشود که نشان دهنده سکونت انسان در ایام غار نشینی میباشد .  در سمت چپ راهروی بزرگی واقع شده که با ادامه دادن آن و گذر از تالارهای مختلف و پیمایش ۵۲۰ متر به انتهای غار میرسیم . ارتفاع دهانه ورودی غار از کف دریا ۱۸۰۰ متر و ارتفاع در انتهای غار ۱۷۵۰ متر میباشد ولی در درون غار بالا و پایین رفتن زیادی در پیش رو داریم . تالار اول غار از لحاظ فعالیت غار سازی و تشکیلات آهکی محدود بوده و تعداد کمی استالاکتیت و استالاگمیت قابل رویت است . در تالار دوم تقریبا فعلیت غارسازی مشاهده نمیشود ولی تالار سوم غار،  فعالترین قسمت غار از لحاظ غارسازی است و انبوه چکیده و چکنده ها در آن چشم هر بیننده ای را مشغول میکند .
     در تمامی غار پرنده زیبای غار ، خفاش ، دیده میشود . ولی در قسمت میانی غار مکانی وجود دارد که شاید بتوان آنرا تالار خفاشها نامید .با نزدیک شدن به این قسمت صدای جیغ خفاشها به راحتی شنیده میشود و دراین مکان از غار میتوان انبوهی از خفاشها را که در کنار هم از سقف سروته آویزان شده اند و روزگار میگذرانند  رامشاهده کرد . نوصیه میشود در این مکان با سرو صدای بلند عبور نشود چرا که ممکن است باعث وحشت این پرندگان شده و آنها را به پرواز واداشته ، که شاید باعث ناراحتی شوند . روی زمین زیر مکانی که خفاشها قرار دارند به علت وجود فضله های آنها زمین بشدت لغزنده است و بهتر است از راهی دیگر غیر از آن عبور کرد هرچند که تقریبا تمامی طول غار لغزنده و بعضی جاها گلی است ولی مکان خفاشها لغزنده تر است . باطوم برای ورود به غار الزامیست .
     نرسیده به انتهای غار در سمت راست مکانی تقریبا مخفی قرار دارد که کوهنوردان و غار نوردان به آن نام معبد آناهیتا داده اند . برای ورود به این قسمت باید از دیوار کوتاهی به ارتفاع ۸۰/۱متر که جای پا نیز دارد بالا رفت  . بعد آن به اطاقک کوچکی میرسیم که سمت راست آن کمی تو رفته و ارتفاع میگیرد و دارای چکیده وچکنده های بزرگیست ولی بن بست است . سمت چپ راهروی کوتاه و باریکی است که برای گذر ۱نفر به طور خمیده مناسب است و بعد از آن وارد اطاقی به ابعاد ۳*۴*۶ میشویم که معبد آناهیتا نامیده میشود . در اساطیر ایران باستان آناهیتا الهه آب و باروری بوده که وجود آب در این قسمت از غار شاید یکی از دلایل نامگذاری آن به این اسم باشد . متاسفانه بعضی از گردشگران در طول غار و حتی در این مکان زباله های خود را رها کرده اند که صحنه زشتی ایجاد کرده . همچنین نوشته هایی از بعضی افراد طبیعت نشناس بر روی چکیده ها و چکنده ها در تمامی طول غار دیده میشود که زیبایی آنها را در زیر دست خط خود از بین برده اند . آب گوارای داخل معبد از روی دیواره میچکد و نوشیدن آن باعث نشاط روح میشود . نوش جان .
     انتهای غار به شکل زیبایی از تخته سنگهای بزرگی پوشیده شده که دهلیز کوچکی در زیر آنها واقع شده که باید بصورت سینه خیز از آن عبور کرد و در نهایت بعد از کذشت چند متر دیگر به انتهای غار میرسیم.    
     غار رودافشان با شماره ۱۲۲۱۳ در فهرست آثار ملی در سال ۸۴ ثبت شده که به همه طبیعت دوستان توصیه میشود از آن دیدن کنند .